Filip Verhaeghe: De werktuigenman

Het moet ongeveer een jaar geleden zijn dat ik Filip voor het eerst aan het werk zag. Ik was op bezoek in Het Voedselbos, het toonaangevende permacultuurproject  in Nokere. Filip gaf er een demonstratie in zeisen en had een keur zeisen, bijltjes en andere gespecialiseerde, voor mij soms onbekende werktuigen bij.  Mooi geëtaleerd, allen gesmeed en met mooie houten stelen en handvatten waaraan je kon zien dat het kwaliteit en handwerk was. Rond die tijd was ik zelf ook voorzichtig aan de slag gegaan met een hobbyzeisje om wat bermen en plekken onkruid op een paardenweide te onderhouden. Gewapend met enkele tips en constructieve feedback op m’n techniek  ben ik een zomer lang blijven maaien met m’n metalen hobbyzeisje, dat eigenlijk wat te klein was voor mij. Ik had echter eventjes met Filip’s materiaal mogen maaien en die ervaring is een heel jaar hardnekkig blijven kleven.

Toen ik met Spirittrade begon had ik al snel beslist dat ik over Terratools, het bedrijf van Filip wilde schrijven. Wat Filip doet is namelijk geheel in lijn met wat we hier als collectieve evolutie omschrijven. Toen ik hem belde om hem voor te stellen een artikel te schrijven, hadden we een warme babbel waarin ik leerde dat Filip veel bewuster met zijn passie bezig is dan ik tot dan toe vermoedde. We spraken af om elkaar te zien in zijn atelier in Opbrakel zodat ik er ineens een zeis op mijn maat kon laten afstellen.

Filip, innovator en toffe mens

Filip, innovator en toffe mens

Toen ik na een uurtje of 2 naar huis reed besloot ik dat een artikel over Terratools alleen de man oneer zou aandoen. Filip is iemand met een visie. Hij is werkelijk gepassioneerd door werktuigen en hoe die gemaakt en gebruikt worden. Door jarenlang professioneel in het groen te werken kreeg hij heel wat gereedschappen door zijn handen. Filip is kritisch en zoekt altijd opnieuw naar het beste in zijn categorie ging daarvoor naar Duitsland, Denemarken, Oostenrijk en Italië bij fabrikanten op bezoek die in hun gereedschap de beste van de wereld zijn. In Denemarken leerde hij Peter Vito kennen, de Canadees die staat voor de ‘renaissance van de zeis’. Hun uitwisseling heeft tot nieuwe  innovaties geleid in Filip’s eigen ontwerpen.

De stappen in de creatie van een zeis.

De stappen in de creatie van een zeis.

Als hij een gereedschap lang genoeg zelf gebruikt heeft en hij vindt het goed genoeg, dan pas zie je het in zijn winkel. Dat werkt niet altijd. Soms bestaat er geen gereedschap dat aan zijn strenge eisen voldoet en dan maakt hij het gewoon zelf. Als basis kan dat een goed, maar niet perfect gereedschap van een leverancier zijn dat hij voor hij het verkoopt optimaliseert. Soms maakt hij het ook gewoon helemaal zelf. Het is in dit domein dat Filip werkelijk uitblinkt in visie, zin voor kwaliteit en doortastendheid. In zijn atelier zag ik verschillende ‘vorige versies’ van artikelen die nu bij hem te koop zijn. Het duurt even voor uitvindingen op punt staan en daar kruipt tijd en geld in, wat resulteert in een reeks testversies.  Ik was onder de indruk van zijn zelf ontworpen houder voor een wetsteen, de steen waarmee je tijdens het zeisen regelmatig je zeis terug scherp zet. Dat lederen kunstwerkje is waterdicht zodat je altijd een perfect natte wetsteen bij hebt op het maaiveld terwijl je broek droog blijft. De houder heeft enkele ingenieuze functies die je nergens anders vindt. De houder is vervaardigd uit Belgisch leder met volle nerf dat vegetaal gelooid werd en gemaakt werd door een Belgische vakman in lederbewerking. Korte ketens heet dat, dicht bij huis en daardoor veel minder impact op het milieu. Dat is heel belangrijk in Filip’s werk, respect voor de planeet.

Een eigen ingenieus ontwerp voor een wetsteenhouder

Een eigen ingenieus ontwerp voor een natte wetsteenhouder, inclusief plaats voor een imbussleutel.

Vergelijkbaar is zijn zoektocht naar de perfecte zeis-ervaring. Filip is zeis-instructeur en geeft groepen les in het werken met de zeis. Als je wat handig bent met de zeis, kan je even snel maaien dan iemand met een bosmaaier op benzine. Een goede zeis-uitrusting kost vele malen minder als een bosmaaier en je hebt geen stank, lawaai en zo’n zwaar geval te dragen. Daarom net wint zeisen terug enorm aan populariteit. Met goed materiaal en een goede techniek is het een leuk werkje, een meditatie in het groen. Filip leerde al honderden mensen zeisen en ontdekte daardoor dat een cursus van een uur of zes veel effect heeft op de techniek en daarmeel het genoegen waarmee zijn cursisten werken. Dat is een van zijn paradepaardjes: het genoegen van werken met ethische en ecologische technieken en materialen verhogen. In de cursussen die hij geeft, staat hij daarom ook uitgebreid stil bij de afstelling van het materiaal op het lichaam en ook de slijptechnieken die wel wat handigheid vergen. Een zeis ‘wet’ je regelmatig kort met een wetsteen (uit de Ardennen of de Pyreneeën, wederom lekker dichtbij) en ‘haar’ je elke paar uren, na intensief maaien met hamer en aanbeeld. Zeker dat haren is precisiewerk dat goed moet gebeuren als je de scherpte, en daarmee het plezier in je werk wil behouden. Filip stelt dan ook dat een zeis eigenlijk altijd met een cursus zou verkocht moeten kunnen worden voor de optimale ervaring. Naast zeiscursussen, geeft Filip ook opleidingen  in werken met bijltje, slijpen van gereedschap en in groenhoutbewerking. Hij is daartoe uitgerust met een volledige mobiele werkplaats die hij meeneemt om overal in België het werktuigvirus te verspreiden.

Filip heeft steeds een volledig uitgeruste mobiele werkplaats mee als hij cursus geeft.

Filip heeft steeds een volledig uitgeruste mobiele werkplaats mee als hij cursus geeft.

Voor zijn zeiscursussen liet hij lang Zwitserse stelen en Oostenrijkse zeisbladen komen, waar men een andere zeistraditie heeft dan de onze in de lage landen. Binnenkort komen er ook Italiaanse types bij in het aanbod. Hij had -zoals gebruikelijk- enkele innovatieve inzichten waardoor hij zijn zeisen begon te modificeren. Na een tijdje besliste hij compleet nieuwe stelen te maken met Chris Nuyens van Nuyens Houtcreaties uit zottegem, wie hij een meester houtbewerker noemt.  Voor de metalen onderdelen werd samengewerkt met meester metaalbewerker Jo Desmet uit Wakken, waarvan ik hoor dat hij als geen ander gereedschappen kan slijpen. Ik hoorde veel respect in zijn stem toen hij over zijn collega’s sprak en voelde dat Filip geniet van het samenwerken met vakmannen en houdt van samen creëren. Samen ontwikkelden ze een nieuw soort steel voor de zeis, volledig lokaal vervaardigd uit inlandse Es. Er werd een heel productieproces opgezet waarbij wel machines gebruikt worden, maar enkel op die punten in het proces waar ze betere of consistentere resultaten kunnen boeken dan bij menselijke arbeid. Het resultaat mag er zijn. Lokaal, ecologisch, ergonomisch en fantastisch om mee te werken…

Ik zeis sinds gisteren met een echte 'Filip Verhaeghe', top in de wereld!

Ik zeis sinds gisteren met een echte ‘Filip Verhaeghe’, top in de wereld!

Ik vind Filip’s steel een goed voorbeeld om te beschrijven hoe de man in het leven staat. Hij heeft een eindeloze energie en inventiviteit ter beschikking om wat goed is, beter en leuker te maken. Gedreven door zijn wil om in alles wat hij doet, op sociaal en ecologisch vlak vooruitgang te boeken. Om te leren zeisen moet je bij hem zijn en zijn materiaal om te zeisen, maar ook de andere gereedschappen die hij aanbiedt is de top in de wereld. Om zijn zeisstelen bij de klanten van zijn webshop te krijgen, heeft Filip samengewerkt met een franse collega, ook werktuigspecialist om een speciale kartonnen transportdoos voor zeisen te creëren. Dat typeert Filip: werkelijk eindeloze aandacht voor details, voor zijn zeisen en voor de mensen waarmee en waarvoor hij werkt. Filip maakt werken en creëren met werktuigen leuk, door kwaliteit, innovaties en geweldig advies. Filip de werktuigenman, ik heb genoten van ons gesprek.

Artikel oorspronkelijk elders gepubliceerd

Alle foto’s zijn gepubliceerd onder de Creative Commons licentie – fotograaf Stijn De Winter