Permacultuur.be: De hub voor permacultuur in België

Permacultuur is een relatief nieuw begrip voor iets dat eigenlijk al eeuwen bestaat. Het woord is een samentrekking tussen ‘permanent culture’ en ‘permanent agriculture’ en werd voor het eerst gebruikt door de Australiërs Bill Mollison en David Holmgren. Dat kwam doordat Bill een stukje regenwoud begon te bestuderen en versteld stond door de ongelooflijke diversiteit en overvloed waarover dat ecosysteem  beschikte. Hij observeerde dat dit kwam door een gigantisch aantal onderlinge verbindingen tussen alle verschillende levensvormen in dat woud. Hij begreep ook dat de door westerlingen vaak ‘primitieve’ stammen genoemd, perfect geïntegreerd waren in dit complexe natuurlijke systeem en er in harmonie mee konden leven, dat deden ze al duizenden jaren. Wat primitief leek voor het ongetrainde oog was eigenlijk wijs, bewust en in harmonie met zijn omgeving, iets dat de ‘geciviliseerde’ mens al lang vergeten was. Bill vroeg zich af of hij de natuurlijke samenhang en de ervaring van de mensen die al millennia lang in deze ecosystemen leefden niet kon nabootsen in de systemen die hij zelf ontwikkelde om deze meer ecologisch en duurzamer te maken. Ze gaven hun eerste boek Permaculture One uit en hebben daarmee een wereldwijde golf in beweging gezet die overal vernieuwing brengt, ook in België.

De Belgen zijn al lang bekend met ecologisch tuinieren. Al 40 jaar promoot Velt intensief de ecologisch werkwijze voor professionele- en hobbytuiniers. Er is echter een groot verschil tussen ecologisch tuinieren en permacultuur. Je kan zeggen dat ecologisch tuinieren vergelijkbaar is met klassieke land- en tuinbouw, met als verschil dat er geen chemische meststoffen en bestrijdingsmiddelen worden ingezet. Alles ziet er verder heel ‘gewoon’ uit: velden, bedjes en rechte rijtjes gewassen zoals we op school of in tekenfilms geleerd hebben hoe een boerderij eruit ziet. Als je de natuur observeert, zie je echter zelden rechte hoeken en rijtjes. Daar zijn redenen voor. Permacultuur adviseert dat je probeert te begrijpen waarom de natuur op een bepaalde manier georganiseerd is en wat je geleerd hebt dan toe te passen in je eigen tuin, maar ook daarbuiten.

Een 'gilde' of groepering van mekaar versterkende planten is de permacultuur versie van een klassiek rijtje groenten, op Yggdrasil in Tienen

Een ‘gilde’ of groepering van mekaar versterkende planten is de permacultuur versie van een klassiek rijtje groenten, op Tgroenselof in Gent

Permacultuur is eigenlijk meer een gereedschapskist, een groepering hulpmiddelen die de gebruiker ervan helpt om zijn tuin, boerenbedrijf of ander landschap te helpen ontwerpen zodat het zo veel mogelijk gebruik maakt van de eeuwenoude goede voorbeelden uit natuurlijke landschappen. Natuurlijke landschappen zijn per definitie duurzaam en permacultuur is de gereedschapskist die mensen helpt de menselijke functies zoals voedselvoorziening, huisvesting, energievoorziening, beleid, rechtvaardigheid, etc… zo vorm te geven zodat ze ook duurzaam worden. Permacultuur is dus ook, maar niet alleen ecologisch tuinieren. Het is  geen techniek op zich, maar een methode om te ontwerpen gebaseerde op linken leggen tussen andere disciplines en ze samen versterken.

Een composttoilet op Yggdrasil in Tienen, een van de projecten aan de oorsprong van permacultuur.be. Compostoiletten zijn aan een felle opmars bezig.

Een composttoilet is een ecologisch en comfortabel alternatief voor een klassiek watercloset. Dit exemplaar in spiraalvorm staat op Yggdrasil in Tienen en is gebouwd met leem uit de grond en hout uit de kant, super lokaal en super low-impact bouwen dus.

In België zijn er meerdere mensen en projecten die al langere tijd volgens de principes van permacultuur werken, zelfs nog voor de term echt populair werd hier. Frank Anrijs  is er daar een van. Hij leerde de stiel van zijn ouders op Yggdrasil in Tienen en geeft zijn passie en kennis door via zijn blog en permacultuuropleidingen. Hij liep Esmeralda Borgo tegen het lijf, zelf verwoed blogger en verspreider van permacultuur kennis en inspiratie. Er bestond toen al een website www.permacultuur.be die vooral diende om mensen en projecten die met permacultuur bezig waren op een kaart te zetten. Toen er een bevraging georganiseerd werd om te weten te komen wat de lezers op de website wilden zien, werden de initiatiefnemers overrompeld door meer dan 300 reacties. Onverwacht, maar een duidelijk signaal dat er een nood was om permacultuur.be uit te breiden. Na professionele behandeling van al deze reacties bleek dat de gebruikers van de site voornamelijk wilden leren. Men was in de eerste plaats op zoek naar informatie over het thema permacultuur. Daarnaast wilde mensen die met permacultuur bezig waren ook wel gemakkelijker contact kunnen leggen met elkaar. Er werd dus besloten om de site een opfrisbeurt te geven en te focussen op informatieverstrekking.

In Juni van dit jaar  kwam de vernieuwde website online. Het hele project wordt gedragen door vrijwilligers. De artikels die op site komen, worden door gebruikers geplaatst. Er wordt een kleine tekstuele eindredactie op uitgevoerd maar aan de inhoud wordt niet geraakt. Met een hip woord wordt de inhoud dus ‘gecrowdsourced’. Ook dit is deel van het permacultuur principe: delen en decentraliseren om de weerbaarheid te vergroten.

Een open dag in 'Het Voedselbos' in Nokere, een project waar veel te leren valt over permacultuur.

Een open dag in ‘Het Voedselbos’ in Nokere, een project waar veel te leren valt over permacultuur.

Nu wordt vooral gefocust op inhoud. De komende weken zullen er nog heel wat nieuwe artikels verschijnen op de site. Je kan een abonnement op de nieuwsbrief nemen als je op de hoogte wil blijven van de nieuwe artikels.  Esmeralda vertelde me dat er in de toekomst 2 boeiende initiatieven op stapel staan:

Permacultuurtjes zijn sessies waarin experten over bepaalde thema’s komen spreken om geïnteresseerden iets bij te leren. De permacultuurtjes worden momenteel voorbereid en zullen aangekondigd worden op de website.

Daarna zullen er ook permacultours georganiseerd worden. Dat zijn tochten waarop verschillende projecten in groep bezocht worden. Ik heb zelf ondervonden dat op bezoek gaan bij verschillende projecten je in staat stelt op korte tijd veel inspiratie op te doen voor je eigen project. Er is echt een geweldige deel-cultuur in de permacultuur beweging, binnen en buiten België. We kijken uit naar de permacultours!

De nieuwe site van permacultuur.be is vers van de pers. Volgens mij heeft de site alles in huis om DE hub rond permacultuur te worden in Vlaanderen. Het is een door de gemeenschap gedragen project, zonder commercieel oogpunt zodat de onafhankelijkheid van de informatie gewaarborgd kan worden. De stichters zijn bezield door hun project en het thema is actueel en noodzakelijk in deze tijd. Permacultuur wordt stilaan mainstream en permacultuur.be zal ongetwijfeld een hoeksteen worden voor de verspreiding ervan.

Hou de site in de gaten, abonneer je op de nieuwsbrief of schrijf zelf eens een artikel?

Alle foto’s zijn gepubliceerd onder de Creative Commons.

Fotografen: Esmeralda Borgo, Stijn De Winter

Artikel oorspronkelijk elders gepubliceerd

Creatieve Upcycling: Nouvelle Vie

Geen betere manier om van start te gaan met onze verslaggeving van inspirerende projecten als met Nouvelle Vie. Dit jong bedrijf uit Emblem, bij Lier in de provincie Antwerpen wordt geleid door Pieter Van Tulder. Nouvelle Vie heeft een specifieke missie. Het geeft oude materialen een nieuw leven, upcyclen zoals dat hip en trendy heet tegenwoordig. Dat nieuwe leven is er niet enkel voor de materialen en het uiteindelijke product, maar duidt ook op het proces waarmee de creaties tot stand komen.

Pieter zocht naar een uitlaatklep voor zijn bijzonder artistiek en creatief talent. In zijn vorige beroep als roadie bouwde hij hele constructies om ze enkele dagen later terug af te breken. Snel, efficiënt en bovenal vluchtig.  Met Nouvelle Vie kiest Pieter een ander pad en vervaardigt hij duurzame objecten en geeft hij advies. Zo veel als mogelijk laat hij ongezonde ‘nieuwe’ technieken zoals synthetische lijmen en gaat hij voor oude technieken zoals we kunnen zien in deze ‘pen-en-gat’ verbinding die een massief tafelblad, vervaardigd uit oude dakspanten van een schoolgebouw, met haar sokkel verbindt in het leslokaal van Cuperus Koffie in Antwerpen.

Nouvelle Vie Cuperus Koffie

Pen-en-gat verbinding

Pieter beschikt over een volledige moderne uitrusting , maar vertelt ons dat hij meer plezier heeft in zijn werk als hij waar het kan werkt met ambachtelijke methoden en gereedschappen. Je komt er dan ook vlijmscherpe handgemaakte beitels, precisie handzagen uit Japan en andere voor het ongetrainde oog eerder vreemd aandoende gereedschappen tegen. Een belangrijk uitgangspunt voor Nouvelle Vie is om samen met de klant de balans op te zoeken. Er wordt gezocht naar een interieur of meubel dat aan de esthetische, sociale en economische eisen van de klant en van de aanbieder voldoet. Nouvelle Vie levert naast zijn producten, ook begeleiding en advies in ecologische en sociaal verantwoorde werkmethoden.

Wat opvalt is de sfeer in het atelier. Er komt vaak volk over de vloer en tot op heden stelt Pieter het atelier regelmatig open voor knutselaars uit de buurt, die hij met raad en daad bijstaat. Het atelier heeft naast een economische dus ook een sociale functie. De ondernemer betrekt zijn buurt intens. Zo vond de eerste editie van het lokale repaircafé ook bij Nouvelle Vie plaats. Het is een plaats om te leren en te delen, voor Pieter kernwaarden in zijn leven en zijn werk.

Een van de recentste projecten van Nouvelle Vie is het herinrichten van de bovenverdieping en het leslokaal van Cuperus Koffie in Antwerpen. Het is zeker de moeite waard om het daar eens van dichtbij te bekijken, de koffie is er tevens uitstekend en fair geprijsd.

Co-working met koffie in een hip én geupcycled interieur. 

Nouvelle Vie interieur Cuperus

Nouvelle Vie-1

Als je op zoek bent naar green-washing, ben je bij Nouvelle Vie niet aan het juiste adres. Authenticiteit is voor de ondernemer  een kernwaarde. Ben je op zoek naar inspiratie over hoe jij upcycling in je woning of werkplek kan integreren dan is Nouvelle Vie beschikbaar voor advies en uitvoering.

Ben je nieuwsgierig en wil je meer leren over upcycling of ambachtelijke houtbewerking? Dan ben je bij Nouvelle Vie eveneens aan het juiste adres.

Artikel oorspronkelijk elders gepubliceerd.